1. Lời mở đầu: Bản giao hưởng của những vệt màu và hơi thở đương đại
Trong dòng chảy đa đoan của hội họa đương đại Việt Nam, tranh chân dung vẫn luôn giữ một vị thế độc tôn nhưng đầy thách thức. Nó thách thức người nghệ sĩ không chỉ ở việc tạo ra một hình hài giống với thực tại, mà cốt lõi nằm ở khả năng "chụp" lại được linh hồn, bắt trích được những khoảnh khắc rung động vi diệu nhất của thế giới nội tâm con người. Phá vỡ những quy chuẩn tả thực truyền thống, họa sĩ Hoàng Quốc Huy đã khẳng định một lối đi riêng biệt, mạnh mẽ và đầy chất thơ thông qua bộ đôi tác phẩm chân dung sơn dầu được sáng tác vào năm 2024.
Ký tên "Quốc Huy 2024" đầy kiêu hãnh nơi góc tranh, hai tác phẩm này không đơn thuần là hai bức vẽ mô phỏng dung nhan của một người phụ nữ. Chúng là hai chương đối lập nhưng bổ khuyết cho nhau trong một cuốn tiểu thuyết bằng hình ảnh, là câu chuyện kể về hai trạng thái đối nghịch sâu sắc nhất của tâm hồn: Sự tĩnh lặng trầm tư sâu thẳm và sự bừng nở rạng rỡ của niềm hạnh phúc nguyên bản. Bằng bút pháp sơn dầu đắp nổi (impasto) đầy phóng khoáng, Hoàng Quốc Huy đã biến những vệt màu dày dặn, thô ráp thành những giai điệu ánh sáng mềm mại, biến mặt toan phẳng lặng thành một không gian đa chiều chứa đựng cả một bầu trời cảm xúc.
2. Tác phẩm thứ nhất: "Lời thì thầm của sự tĩnh lặng" – Điểm chạm vào chiều sâu suy tưởng
Bức tranh đầu tiên đưa người xem đối diện trực tiếp với một cận cảnh (close-up) đầy trực diện và mãnh liệt. Khuôn mặt người thiếu nữ chiếm trọn không gian tác phẩm, tạo ra một áp lực thị giác mạnh mẽ nhưng không hề ngột ngạt. Trái lại, nó mang đến một cảm giác cận kề, một khoảng cách gần gũi đến mức người xem ngỡ như có thể chạm vào hơi thở và cảm nhận được dòng suy nghĩ đang chuyển động của nhân vật.
Hoàng Quốc Huy (Liz Quiehui)
Bút pháp Impasto và ngôn ngữ hình khối sáng tối
Ở tác phẩm này, Hoàng Quốc Huy phô diễn một kỹ thuật xử lý sơn dầu bậc thầy. Thay vì làm mịn bề mặt để tạo ra làn da hoàn hảo theo định kiến thẩm mỹ thông thường, họa sĩ sử dụng những nhát cọ ngắn, dứt khoát và những vệt màu đắp dày, chồng chéo lên nhau. Những vệt màu hồng phấn, vàng nhạt, xanh lơ và tím thạch anh đan cài, xung đột rồi lại hòa hợp, tạo nên một kết cấu bề mặt (texture) vô cùng sống động. Cách xử lý này khiến làn da của nhân vật như đang tự phát sáng dưới một nguồn sáng vô hình, phản chiếu sự phức tạp của những suy nghĩ bên trong.
Trọng tâm hình khối của bức tranh được nâng đỡ bởi đôi bàn tay khẽ tựa vào cằm – một dáng hình kinh điển của triết học và sự suy tưởng. Ngón tay thon dài được định hình bằng những vệt màu beige và trắng, tạo nên một bệ đỡ vững chắc nhưng thanh thoát cho toàn bộ khuôn mặt. Chiếc áo hay chiếc khăn quàng cổ họa tiết caro đỏ-trắng phía dưới góc trái được tả bằng những nhát cọ dọc, ngang thô bạo, tạo ra một sự tương phản tuyệt vời về chất liệu, làm tôn lên sự mềm mại, biểu cảm của khuôn mặt phía trên.
Đôi mắt và bờ môi: Cửa sổ dẫn lối vào miền tâm tưởng
Điểm nhấn lay động lòng người nhất trong tác phẩm thứ nhất chính là đôi mắt. Đôi mắt màu nâu hạt dẻ đậm, sáng lấp lánh như chứa đựng cả mặt hồ thu tĩnh lặng. Ánh nhìn của nhân vật không hướng vào người xem, cũng không nhìn về một vật thể cụ thể nào trong không gian thực tại; đó là một ánh nhìn hướng nội (introspection). Đôi mắt ấy nhìn sâu vào khoảng không của tâm thức, gợi nhắc về những chiêm nghiệm, những câu hỏi chưa có lời đáp hay một sự an yên tự tại giữa cuộc đời giông bão.
Đối thoại với đôi mắt tĩnh lặng là bờ môi mang sắc cam đào hơi hé mở. Những vệt màu đỏ rực khẽ chạm nơi lòng môi, kết hợp với những vệt sáng trắng tạo cảm giác làn môi căng mọng, tự nhiên. Bờ môi ấy như đang ngập ngừng trước một lời nói chưa thành câu, một lời thì thầm kín đáo của tâm hồn mà chỉ những ai thực sự tĩnh lặng mới có thể thấu cảm.
3. Tác phẩm thứ hai: "Bừng nở" – Bản hoan ca của niềm vui sống
Nếu như bức tranh thứ nhất là một nốt lặng trầm bổng, thì bức tranh thứ hai chính là sự bùng nổ của âm thanh, là khúc hoan ca rực rỡ nhất của sự sống. Vẫn là nhân vật ấy, vẫn là những vệt màu ấy, nhưng dưới bàn tay ma thuật của Hoàng Quốc Huy, toàn bộ không gian đã dịch chuyển sang một tần số năng lượng hoàn toàn khác: Tần số của niềm hạnh phúc thuần khiết.
Nụ cười rạng rỡ và sự chuyển động của cơ mặt
Bức tranh thứ hai là một sự thách thức lớn về mặt kỹ thuật hình họa, bởi việc vẽ một nụ cười hở răng trong hội họa sơn dầu đắp nổi rất dễ rơi vào sự thô cứng hoặc gượng gạo. Thế nhưng, Hoàng Quốc Huy đã xử lý điều này một cách xuất sắc. Khuôn mặt nhân vật khẽ nghiêng, đôi mắt híp lại thành hình trăng khuyết mềm mại, các cơ má nâng lên tạo thành những khối tròn đầy đặn và tràn trề sức sống.
Nụ cười mở rộng, để lộ hàm răng trắng đều được phác họa bằng những nhát cọ trắng ngà tinh tế, không quá sắc nét nhưng cực kỳ hiệu quả về mặt thị giác. Đôi môi lúc này không còn ngập ngừng nữa, nó mở ra trọn vẹn, mang sắc đỏ thắm đầy sức sống. Đây không phải là một nụ cười xã giao, mà là một khoảnh khắc hạnh phúc vỡ òa, một sự giải phóng năng lượng tích cực từ sâu bên trong cốt tủy của nhân vật.
Bảng màu ấm áp và nhịp điệu cọ phóng khoáng
Ở bức chân dung này, bảng màu của họa sĩ có sự dịch chuyển rõ rệt sang tông ấm. Sắc hồng cam chiếm thế chủ đạo, kết hợp với những mảng màu vàng nắng rực rỡ bao phủ phần trán và má bên phải, tạo cảm giác như nhân vật đang đứng dưới ánh nắng mặt trời của một ngày xuân ấm áp. Sắc xanh dương và xám khói ở phần nền và tóc được đẩy lùi về phía sau, làm nền cho khuôn mặt rạng ngời nổi bật lên như một đóa hoa hướng dương hướng về phía ánh sáng.
Chiếc khăn caro ở bức tranh thứ nhất giờ đây được quấn cao hơn, ôm lấy cổ nhân vật với những vệt màu đỏ đô, nâu đất và trắng đan xen dày đặc. Nhịp điệu cọ ở phần khăn và tóc xung quanh trở nên nhanh hơn, mạnh hơn và mang tính biểu cảm cao, tạo ra một luồng sinh khí, một sự chuyển động không ngừng xung quanh sự tĩnh tại của nụ cười.
4. Giá trị nghệ thuật và Sự đối thoại triết học giữa hai tác phẩm
Khi đặt bộ đôi tác phẩm này cạnh nhau, người xem mới thấu hiểu hết ý đồ nghệ thuật sâu xa của họa sĩ Hoàng Quốc Huy. Đây không phải là hai bức tranh rời rạc, mà là một thể thống nhất, phản ánh tính nhị nguyên của tâm hồn con người.
Sự kết hợp giữa hai trạng thái này tạo nên một vòng tròn khép kín của cảm xúc. Con người ta không thể luôn luôn tĩnh lặng suy tư, và cũng không thể mãi mãi cười vang rạng rỡ. Sự tĩnh lặng ở bức tranh thứ nhất chính là sự tích lũy năng lượng, là khoảng lặng cần thiết để tâm hồn trưởng thành, từ đó làm tiền đề cho sự "bừng nở" rạng ngời ở bức tranh thứ hai. Ngược lại, nụ cười hạnh phúc ở bức tranh thứ hai chính là sự giải tỏa, là phần thưởng ngọt ngào sau những giờ phút trăn trở tư duy. Hoàng Quốc Huy đã nắm bắt được quy luật vận động nội tâm đó và thể hiện nó lên toan vẽ bằng một ngôn ngữ thị giác không thể thuyết phục hơn.
5. Lời kết: Dấu ấn Hoàng Quốc Huy 2024 – Bản sắc của sự tự do
Bộ đôi tác phẩm chân dung năm 2024 của họa sĩ Hoàng Quốc Huy là một minh chứng hùng hồn cho sức mạnh của hội họa sơn dầu đương đại. Bằng việc từ bỏ lối tả thực bóng bẩy, đi vào thế giới của trường phái Biểu hiện (Expressionism) kết hợp với Ấn tượng (Impressionism), họa sĩ đã giải phóng màu sắc và đường nét khỏi những khuôn mẫu định sẵn.
Những nhát cọ của ông không đi tìm sự hoàn hảo của các đường nét giải phẫu, mà đi tìm sự hoàn hảo của cảm xúc. Ông cho phép màu xanh xuất hiện trên má, màu tím xuất hiện trên trán, và màu vàng nắng nhuộm sáng cả nụ cười. Chính sự tự do trong tư duy và bút pháp đã tạo nên một bản sắc hội họa Hoàng Quốc Huy: Đậm đặc, mạnh mẽ nhưng lại vô cùng lãng mạn và giàu chất nhân văn.
Bộ đôi tác phẩm này không chỉ là một tài sản nghệ thuật quý giá ghi dấu mốc sáng tác năm 2024 của họa sĩ, mà nó còn là một món quà tinh thần vô giá dành cho công chúng thưởng nghệ. Nó nhắc nhở mỗi chúng ta về vẻ đẹp của những khoảnh khắc đời thường, về giá trị của những phút giây sống chậm để lắng nghe chính mình, và về niềm hạnh phúc nguyên bản luôn sẵn sàng bừng nở khi ta biết yêu thương và trân trọng cuộc sống này.
Họa sỹ. Hoàng Vân
Bài đăng
